Πάσχα από άλλη διάσταση!
Απο Δημήτρης Βυθός
Δημοσιεύθηκε: 06 April 2017

Το Πάσχα και τα έθιμά του είναι ένα θρησκευτικό δρώμενο μεγάλης σημασίας. 

Ερευνώντας τις παγκόσμιες θρησκείες διαπιστώνουμε πως το δρώμενο και η τελετουργία του απεικονίζει συμβολικά την παρουσία και τη δοκιμασία του ανθρώπου μέσα στο φυσικό πεδίο, την σταύρωσή του μέσα στον κόσμο της ύλης. Η συνειδητοποίηση της αιώνιας επουράνιας πνευματικής ζωής ονομάζεται ανάσταση. 
Η αλληγορική εικόνα της μεταμόρφωσης και της επακόλουθης ανάστασης και ανάληψης στους ουρανούς, εμφανίζεται με μια σειρά δρώμενων την ονομαζόμενη «εβδομάδα των παθών» και την σταύρωση και την Ανάσταση του Ιησού καθώς και την ανάληψή του, που συμπίπτει με το αστρονομικό γεγονός της εαρινής ισημερίας και με την πρώτη πανσέληνο αμέσως μετά αυτή την ισημερία και πριν το θερινό ηλιοστάσιο.
Οι μυήσεις και οι μεγάλες θρησκευτικές γιορτές τελούνται στα ηλιοστάσια και τις ισημερίες, περιόδους κατά τις οποίες η γη καταλαμβάνει θέση στα άκρα του σταυρού που σχηματίζουν τα τέσσερα ζώδια Κριός-Ζυγός (ισημερίες) και Καρκίνος-Αιγόκερως (ηλιοστάσια). Είναι οι δύο άξονες κάθετοι που διαμορφώνουν τον σταυρό με τις τέσσερις ορθές γωνίες πάνω στον οποίο και σύμφωνα με τον οποίο κινείται η πλανητική ζωή. Στην εποχή των αρχαίων Ελλήνων την ίδια χρονική περίοδο λάμβαναν χώρα τα Μικρά Μυστήρια, τα Ανθεστήρια, όπως ονομάζονταν. 
Κατά την ίδια εποχή και σχεδόν σε όλες τις θρησκείες, ο κεντρικός τους ήρωας πεθαίνει και κατόπιν ανασταίνεται κατά την εαρινή ισημερία π.χ. ο Καδμίλος των Καβείρων, ο Άδωνις των Φοινίκων, ο Κρίσνα των Ινδουιστών και ο Διόνυσος στην Ελληνική θρησκεία. 

O όρος Πάσχα προέρχεται από το αραμαϊκό pasha και το εβραϊκό pesah. Oι ερευνητές ανιχνεύουν επίσης την προέλευση του εβραϊκού όρου στην ασσυριακή ετυμολογία (pasahu) ή αιγυπτιακή (pash, η ανάμνηση, pesah, το πλήγμα). Η Βίβλος συσχετίζει το pesah με το ρήμα pasah που σημαίνει είτε χωλαίνω, είτε εκτελώ τελετουργικό χορό γύρω από τη θυσία (Γ’ Βασ. 18:21,26), είτε, μεταφορικά, “ξεφεύγω”, “περνώ”, “απαλλάσσω”. Σε χωρία από την Παλαιά Διαθήκη, φαίνεται ότι το Πάσχα ίσως είχε προέλευση πολύ παλαιότερη από την εποχή του Μωυσή και της εξόδου από την Αίγυπτο.

Η Σταύρωση

Ο Σταυρός είναι ένα παγκόσμιο σύμβολο, το σχήμα που δεσπόζει σε όλες τις θρησκείες και τις μυήσεις του κόσμου. Για τον άνθρωπο είναι η μεγάλη δοκιμασία μέσα στην οποία βυθίζεται εξαιτίας της ταύτισής του με τα πάθη και τις ανάγκες της ύλης, από τα οποία απαλλάσσεται όταν αρχίζει να συνειδητοποιεί τον σκοπό και τον στόχο της εξέλιξής του. Η Σταύρωση, σύμβολο δοκιμασίας, αλλά και μέσο λύτρωσης από τα δεινά της ψευδαίσθησης, είναι το σπουδαιότερο τελετουργικό της μύησης και της θρησκείας.
«Σταυρώνω μπροστά (και όχι απέναντι) στον ήλιο», είναι μια φράση που χρησιμοποιούταν κατά τη μύηση. Έρχεται από την Αίγυπτο και πρωταρχικά από την Ινδία. Ο μυημένος σοφός, ο οποίος είχε περάσει με επιτυχία όλες τις δοκιμασίες, τοποθετείτο, δεν καρφωνόταν, αλλά απλώς δενόταν πάνω σε μια κλίνη σε σχήμα Ταυ (στην Αίγυπτο) ή σε μια Σβάστικα χωρίς τις τέσσερις πρόσθετες προεκτάσεις 
Στα Ελευσίνια μυστήρια, η εαρινή ισημερία συμβολιζόταν με την απελευθέρωση της Περσεφόνης από το βασίλειο του Πλούτωνα. Ο Διόνυσος ο Ελευθερέας, την μεταφέρει στον Όλυμπο, όπου η Περσεφόνη μεταμορφώνεται σε ουράνια θεότητα. Η εαρινή ισημερία συμβολίζει τον θάνατο της τιτανικής (κατώτερης) ανθρώπινης φύσης και την πνευματική της αναγέννηση. Θάνατος της τιτανικής φύσης σημαίνει τον θάνατο των παθών και την απαλλαγή από τις πλάνες του προσωπικού εαυτού. Αυτό είναι η προϋπόθεση της λύτρωσης από τον κόσμο της ψευδαίσθησης. Αυτή δε η απαλλαγή συμβολίζεται με την σταύρωση και στη συνέχεια με την ανάσταση. «Ο θάνατος είναι ζωή και η ζωή θάνατος» επαναλάμβαναν στα Ελευσίνια Μυστήρια, προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος για μια αποστασιοποίηση από τον τόπο των παθών, των επαναγεννήσεων και της πνευματικής ένδειας.
Στον Χριστιανισμό η εβδομάδα των Παθών είναι η μύηση του Σταυρού που δίνεται με το θρησκευτικό δρώμενο της μεγάλης Πέμπτης και Παρασκευής. Αυτών των μεγάλων θρησκευτικών στιγμών προηγούνται οι καθαρτικές προετοιμασίες (40 ημερών) που καθιστούν τον άνθρωπο κατάλληλο φυσικά και ψυχικά να νιώσει τη δοκιμασία της γήινης ζωής και να αναζητήσει και να ενστερνιστεί την Ανάσταση στην αιώνια αγνή, ηθική και πνευματική ζωή. 
Ο θάνατος στην πραγματική του έννοια σημαίνει μεταμόρφωση. Συνεπώς ο Σταυρός, συμβολίζει την αέναη μεταμόρφωση κάθε ύπαρξης η οποία επιτυγχάνεται με τη βοήθεια του νόμου της Εξέλιξης.

Το Πασχαλινό Δρώμενο

Η εορτή του Πάσχα, λόγω της σπουδαιότητός της, επηρεάζει το εορτολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας τόσο 40 ημέρες πριν από αυτό (Μεγάλη Τεσσαρακοστή, Τριώδιο) όσο και 50 ημέρες μετά (περίοδος Πεντηκοσταρίου). H πρώτη χριστιανική κοινότητα δεν περιείχε εορτές σε ετήσιο κύκλο. Αρχικά η ανάμνηση της Ανάστασης του Χριστού εορταζόταν την Κυριακή ημέρα, ή «μία των Σαββάτων». 
Στον Χριστιανισμό, τα εμπόδια και ο αγώνας για την εκπλήρωση του πνευματικού στόχου συμβολίζονται με την αλληγορία της εβδομάδας των Παθών και στη συνέχεια με την ανάσταση του Ιησού. Ο θάνατος είναι το σύμβολο της μεταμόρφωσης που έρχεται μέσα από κάθε εμπειρία. 
Ο κύκλος της ατομικής ζωής ή το ταξίδι του προσκυνητή είναι στρωμένος με αγκάθια, έως ότου ο άνθρωπος καταφέρει να δαμάσει την τιτανική του φύση. Πάθη, ταυτίσεις, εξαρτήσεις και νοητικές αποκρυσταλλώσεις τον κρατούν δέσμιο στον κόσμο της μορφής και της πυκνής ύλης. Αυτή η κατάσταση συμβολίζεται με την σταύρωση, ενώ η απελευθέρωση από τα δεσμά των αισθήσεων αποδίδεται με μια μεταμόρφωση που αρχίζει να συμβαίνει με την ανάσταση δηλαδή την αφύπνιση και το πέρασμα σε μια ανώτερη πνευματική κατάσταση αυτοσυνειδητότητας.
Η ανάσταση είναι ο θρίαμβος της ψυχής επί της προσωπικότητας. Είναι η κυριαρχία των ευγενών ανώτερων δυνάμεων επί της κατώτερης εγωιστικής, ανταγωνιστικής και ιδιοτελούς ανθρώπινης φύσης. Συμβολίζεται με τη θυσία του ήρωα-θεού, του Λυτρωτή, ο οποίος σταυρώνεται όχι από τα δικά του πάθη αλλά από τα πάθη της ανθρωπότητας καθώς κατεβαίνει να την διδάξει με το παράδειγμά της θυσίας του, τον τρόπο να κατακτά τη δική της ανάσταση. 
Το Πάσχα μας υπενθυμίζει την εγγενή δύναμη και σοφία που υπάρχει εντός μας, αλλά και στους άλλους. Αυτή την ιδιαίτερη στιγμή του χρόνου, ο συνειδητοποιημένος άνθρωπος μπορεί να γίνει το ηλιακό κέντρο του δικού του κόσμου και σαν ήλιος να επιδράσει πνευματικά και με σοφία στους γύρω του.

 

Σημείωση: Τα κείμενα που παραθέτω είναι παρμένα από μελέτες πάνω στη Παγκόσμια Θεολογία. Σέβονται τις θεολογικές πεποιθήσεις όλων, δεν έχουν σκοπό να τις ανατρέψουν ή να τις προσβάλουν και βασίζονται πάνω στο δικαίωμα της ανεξιθρησκίας.