ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΙΑΠΑΝΗΣ - Κτίζει με τις...τύψεις
Απο Ανδρέας Οδυσσέως
Δημοσιεύθηκε: 20 April 2017

Ανησυχίες, φοβίες, εμπειρίες, επιθυμίες, τραγωδίες και πάει λέγοντας. Πολλά είναι αυτά που μπορούν να σε κάνουν να δημιουργήσεις και να αποτυπώσεις με κάποιο τρόπο αυτό που είναι… μέσα και θέλει(ς) να βγει προς τα έξω. 
Στην περίπτωση του Φίλιππου Γιαπάνη, όπως μου… εξομολογήθηκε - κάτι που ίσως έκανε για πρώτη φορά στη ζωή του (περί εξομολόγησης ο λόγος), οι τύψεις είναι αυτές που τον οδηγούν να κάνει τέχνη, να είναι ένας χτίστης αυτής, όπως αυτοχαρακτηρίζεται, αντί του «γλύπτης».

Η αλήθεια είναι πως μετά από μία κουβέντα μαζί του, απ’ αυτές της… «ελευθέρας βοσκής» σαν ακριβώς το… πρόβατο που προτιμάει να είναι παρά σε μαντρί για τον φάνε άλλοι (δικά του λόγια), δεν μπορείς να διαλέξεις τη σωστή απάντηση στο ρητορικό ερώτημα ποιος είναι και τι κάνει. Ιδεολόγος; Επαναστάτης; Ριζοσπάστης; Εκκεντρικός; Εικαστικός; Οραματιστής; Τσακωμένος και με τον εαυτό του; Καλλιτέχνης; Διαφορετικός; Το τελευταίο εννοείται.

Η μέρα μας ξεκίνησε με ξενάγηση απ’ τον ίδιο στο Κέντρο Τεχνών του, Art Nest, που βρίσκεται στη Φασούλα και που εντός του προσεχούς καλοκαιριού, θα έχει τα εγκαίνια του. Μία ξενάγηση που μετά χαράς θα την έκανα ακόμη 100 φορές με τον εμπνευστή και δημιουργό να επεξηγεί με πάθος και χωρίς ενδοιασμό τι αντιπροσωπεύει το καθένα.

Έφθασε όμως η ώρα για τις ερωτήσεις...

 

 

Γιατί επέλεξες μάρμαρο και μπρούντζο;
Γιατί είναι υλικά που μένουν και θα μείνουν στην ιστορία.

Σε απασχολεί δηλαδή η διαιώνιση σου;
Η τέχνη δεν είναι μόνο γι’ αυτή τη γενιά, είναι και για τις επόμενες. Η σημερινή γενιά μπορεί να μην καταλαβαίνει την τέχνη μου.

Θα χαρακτήριζες τον εαυτό σου εικαστικό ή καλλιτέχνη;
Όχι, είμαι ένας κτίστης της τέχνης, μόνο αυτό.

Δουλεύεις κατά παραγγελία ή κατά έμπνευση;
Κατά παραγγελία κάνω μόνο προτομές. Στα υπόλοιπα, δεν δέχομαι να έρθει κάποιος άλλος να μου πει τι θα κάνω. Και γι’ αυτό τον λόγο έχω χάσει και πολλές δουλειές.

Το προς το ζην βγαίνει;
Η τέχνη δεν είναι εύκολο πράγμα. Αλλά εξαρτάται ποιες είναι οι απαιτήσεις σου απ’ τη ζωή. Εάν θέλω να κάθομαι μέσα στο café, να πίνω καφέ και να λέω ότι είμαι καλλιτέχνης, δεν θα… βγω. Στην τέχνη πρέπει να στερηθείς. Ο χώρος αυτός έγινε απ’ την τέχνη.

Υπάρχει όριο στην τέχνη;
Όχι. Φθάσε στο τέρμα του ορίζοντα, είναι κάτι που λέω συχνά. Τα όρια τα βάζουν οι ανθρώποι και το περιβάλλον, αυτοί τα καθορίζουν. Το μόνο που δεν μπορούν να του βάλουν όρια, είναι το μυαλό. Το σώμα το φυλακίζεις, το μυαλό δεν μπορείς.
Φαντάζομαι δεχθήκατε αρκετές φορές κριτική για τα έργα σας…
Ναι αρκετές. Άκουσα αρκετά για τα ερωτικά μου (σ.σ. συλλογή γλυπτών). Ότι είναι φαλλικά, ότι προκαλώ την κοινωνία.

Ποια κοινωνία;
Την κλειστή κοινωνία της Κύπρου. Κοίτα, όταν ζεις σε μία χώρα, της οποίας οι αρμόδιοι φορείς που πρέπει να προωθούν την τέχνη, είναι κοντόφθαλμοι, δημιουργούνται προβλήματα. Για παράδειγμα, στο γλυπτό Λούλης (στην παραλία της Λεμεσού απέναντι απ’ το Debenhams), είδαν απλώς τα… κωλομέρια του Λούλη. Δεν είδαν την ιδέα πίσω απ’ αυτό. Ότι είναι η μάνα και ο πατέρας μαζί, και ότι περπατά συμβολίζοντας έτσι την ανάπτυξη της Λεμεσού, ενώ η ασπίδα είναι λόγω του λιμανιού. Δεν τα είδαν αυτά και ασχολήθηκαν μόνο με τους πισινούς του Λούλη. Όταν κάποιος ασχολείται με ένα κομμάτι του γλυπτού μου, τότε δεν υπάρχει λόγος εγώ να ασχολούμαι με τέτοιους ανθρώπους. Είναι πολύ λίγοι για να κρίνουν το έργο μου.
Αν θέλει κάποιος να κρίνει το έργο μου, μπορεί να έρθει να με ρωτήσει “Ρε ηλίθιε, τι είναι αυτό που έκανες;”. Αν δεν πιάσει την ιδέα μου και δεν τον πείσω, τότε έχει δικαίωμα να κρίνει το έργο μου. 
Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα, όπως με το μνημείο του Γρηγόρη Αυξεντίου στον Άγιο Αθανάσιο, το οποίο δεν άρεσε σε τέσσερα άτομα που ασχολούνται με την τέχνη, αλλά με μηνιαίο μισθό…

Κάποιος με αυτά που λέτε μπορεί να σας κατηγορήσει για δηθενισμό…
Ότι θέλουν ας με κατηγορήσουν, δεν έχω πρόβλημα. Ευχαριστώ όσους με πίκραναν γιατί με έκαναν πιο δυνατό.

Ξεκινήσατε την γλυπτική στα 35. Πως προέκυψε;
Οι εμπειρίες του ’74, η αιχμαλωσία μου, μου δημιούργησαν πολλά ερωτήματα και πολλές ανησυχίες στο μυαλό μου. Ήθελα να εκφραστώ και την ευκαιρία μου την έδωσε η γλυπτική (σ.σ. κάπου εδώ έρχονται και οι τύψεις που αναφέρω πιο πάνω). Δεν έκανα την επανάσταση στα 18 μου, την έκανα στα 35. Κάλλιο αργά, παρά ποτέ. Λέω ότι έχω ζήσει πολλές ζωές, κάποιοι δεν έζησαν καμία. 

 

 

Ποιο έργο σας θα λέγατε ότι σας αντιπροσωπεύει πλήρως, αν θα μπορούσατε να επιλέξετε ένα;

Το πλοίο του αγνοουμένου. Είναι η ιστορία της πατρίδας και μου δείχνει πόσο κοντόφθαλμους ηγέτες είχαμε.

Μπορείτε να μου πείτε κάτι περισσότερο για την αιχμαλωσία σας;
Ήταν κάτι που με ξύπνησε απ’ τη νάρκη και απ’ το να είμαι πειθήνιο όργανο του καθενός. Με έκανε ελεύθερο πνεύμα. Πιστεύω στην ειρήνη και στην συμφιλίωση των ανθρώπων. Με τον πόλεμο υπάρχει μιζέρια και δυστυχία για κάποιους ανθρώπους, οι απλοί και οι ήσυχοι πάντα πληρώνουν το τίμημα. Τέτοιοι ήταν και οι φίλοι μου που χάθηκαν τότε. Απ’ εκείνους που φώναζαν και έκαναν τους μάγκες, δεν υπάρχει κανείς πεσόντας και αγνοούμενος. Μία ζωή την πληρώνουν άλλοι.

Σας βλέπω αρκετά πολιτικοποιημένο. Ένα μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε;
Θέλω οι νέοι να ασχοληθούν με την πατρίδα τους, είναι το μέλλον τους. Εγώ πρέπει να είμαι ένας απ’ τους πιο ευτυχισμένους ανθρώπους γιατί έκανα όλα μου τα όνειρα πραγματικότητα, με πολλές δυσκολίες. Είμαι την ίδια ώρα, ένας απ’ τους πιο δυστυχισμένους, γιατί δεν βλέπω μέλλον σ’ αυτό τον τόπο. Οι νέοι ανθρώποι, που είναι το μέλλον, πρέπει να πάρουν πρωτοβουλίες, να κάνουν τις δικές τους επαναστάσεις και να υπάρξει μία αλλαγή. Να μην δέχονται μοιρολατρικά κάποια πράγματα και να μην είμαστε «καλοπερασάκηδες», να βλέπουμε μόνο την πάρτη μας.